Türkçe Dilbilgisi › Fiil Çekimi
Şimdiki Zamanın Hikâyesi (-(I)yordu)
Seviye A2Fiil Çekimi
Geçmişte sürmekte olan eylemleri anlatır: dün akşam ders çalışıyordum.
Bu çekim, geçmişte bir süre devam etmiş eylemleri anlatır: «Dün akşam ders çalışıyordum.» Eylem geçmişte başlamış ve bir süre sürmüştür.
Yapı iki ekin birleşimidir: şimdiki zaman eki «-Iyor» + belirli geçmiş zaman eki «-dU» + kişi eki. Gel-iyor-du-m.
Kişilere göre çekimi şöyledir: geliyordum, geliyordun, geliyordu, geliyorduk, geliyordunuz, geliyorlardı. Üçüncü çoğul kişide «geliyordular» da denir ama «geliyorlardı» daha yaygındır.
Belirli geçmiş zamanla farkı önemlidir. «Dün kitap okudum.» eylemin bittiğini söyler; «Dün kitap okuyordum.» ise o sırada sürmekte olduğunu.
Bu yüzden çoğunlukla iki eylem birlikte kullanılır: biri sürerken diğeri araya girer. «Ben ders çalışıyordum, telefon çaldı.», «Yemek yiyorduk, kapı çaldı.»
İkinci kullanımı geçmişteki alışkanlıklardır: «Çocukken her gün parkta oynuyorduk.», «O yıllarda her sabah erken kalkıyordum.»
Olumsuz biçimde önce olumsuzluk eki gelir: gelmiyordum, çalışmıyorduk, bakmıyorlardı.
Soru biçiminde «mı, mi, mu, mü» ayrı yazılır ve geçmiş zaman eki soru edatına geçer: «Geliyor muydun?», «Ders çalışıyor muydunuz?»
Bu çekimle sık kullanılan sözler: o sırada, o sıralar, tam o anda, dün akşam, çocukken, o yıllarda.
Bu konu B1 düzeyinde diğer birleşik zamanlarla (geniş zamanın hikâyesi, gelecek zamanın hikâyesi) birlikte bütün olarak yeniden ele alınacaktır.
Örnekler
- Dün akşam ders çalışıyordum.
- Ben yemek yapıyordum, telefon çaldı.
- Çocukken her gün parkta oynuyorduk.
- O sırada kimse konuşmuyordu.
- Sen o saatte ne yapıyordun?