Türkçe Dilbilgisi › Fiil Çekimi
Resmî Şimdiki Zaman (-mAktA)
Seviye A2Fiil Çekimi
Haber dilinin ve resmî yazının şimdiki zamanı: «Çalışmalar sürmektedir.»
«-makta, -mekte» eki şimdiki zamanın resmî biçimidir. Anlamı «-Iyor» ile aynıdır, ama dili farklıdır: «Çalışmalar devam ediyor.» günlük, «Çalışmalar devam etmektedir.» resmîdir.
Ek yalnızca iki biçimlidir ve büyük ünlü uyumuna uyar: kalın ünlülü fiillerde «-makta» (bakmakta, çalışmakta), ince ünlülü fiillerde «-mekte» (gelmekte, bilmekte).
Kişi ekleri ekten sonra gelir: gelmekteyim, gelmektesin, gelmekte, gelmekteyiz, gelmektesiniz, gelmekteler.
Çoğunlukla sonuna «-DIr» eki de eklenir ve cümle iyice resmîleşir: «Sıcaklıklar artmaktadır.», «Toplantı sürmektedir.» Bu birleşim haber ve duyuru dilinin en tanıdık kalıbıdır.
Olumsuz biçimde fiile önce «-ma, -me» olumsuzluk eki gelir: «Yağış beklenmemektedir.», «Bu konu görüşülmemektedir.»
Soru biçimi günlük dilde neredeyse hiç kullanılmaz; resmî yazıda da seyrektir.
Bu ek gazete haberlerinde, resmî yazışmalarda, bilimsel metinlerde ve duyurularda geçer: «Ülkemizde 5 milyon öğrenci bulunmaktadır.», «Başvurular 15 Mayıs'ta sona ermektedir.»
Günlük konuşmada kullanılmaz. Arkadaşınıza «Şu anda gelmekteyim.» demek yerine «Şu anda geliyorum.» dersiniz.
Öğrenci olarak bu eki üretmekten çok TANIMANIZ önemlidir: haberleri, duyuruları ve resmî yazıları okurken sık sık karşınıza çıkacaktır.
Örnekler
- Sıcaklıkların hafta sonu artması beklenmektedir.
- Çalışmalar hâlâ devam etmektedir.
- Başvurular 15 Mayıs'ta sona ermektedir.
- Ülkemizde beş milyon öğrenci bulunmaktadır.
- Bu konuda yeni bir karar alınmamaktadır.