Türkçe Dilbilgisi › Ulaçlar
Karşıtlık Ulacı (-mAsInA rağmen / karşın)
Seviye B2Ulaçlar
Fiillerle karşıtlık bildirir: yorgun olmasına rağmen çalıştı, param olmamasına karşın seyahate çıktım.
B1'de «rağmen» ve «karşın» edatlarını isimlerle görmüştünüz: «Yağmura rağmen maç oynandı.» Şimdi bu edatları FİİLLERLE kullanmayı öğreneceksiniz.
Yapı: fiil + «-mA» (adlaştırma) + iyelik + yönelme durumu «-(n)A» + rağmen/karşın. Yorul-ma-sı-na rağmen.
İyelik eki özneyi gösterir: olmama rağmen (ben), olmana rağmen (sen), olmasına rağmen (o), olmamıza rağmen (biz). Konu adındaki «-mAsInA» üçüncü tekil kişiyi örnek gösterir, ama yapı her kişiyle kullanılır.
«rağmen» ve «karşın» tamamen eş anlamlıdır; «karşın» öz Türkçe kökenlidir ve yazı dilinde biraz daha resmî hissettirir.
Bu yapı, bir önceki konudaki «-DIk/-(y)AcAk + iyelik hâlde» ile neredeyse aynı anlamı verir: «Yorgun olduğu hâlde çalıştı.» = «Yorgun olmasına rağmen çalıştı.» Fark yalnızca biçimdedir.
Olumsuz biçim düzenlidir: gelmemesine rağmen, bilmemesine karşın.
Ulaç kendisi çekimlenmez; cümlenin zamanı ana fiilden okunur.
Bu yapı, Genel Adlaştırma konusunda gördüğünüz «-mA + iyelik» kalıbının doğal bir uzantısıdır: aynı kalıp burada yönelme durumu alıp «rağmen/karşın» ile birleşir.
Günlük konuşmada da yazı dilinde de sık kullanılır; özellikle beklenmedik ya da çelişkili durumları anlatırken tercih edilir.
Örnekler
- Yorgun olmasına rağmen çalışmaya devam etti.
- Param olmamasına karşın seyahate çıktım.
- Çok çalışmasına rağmen sınavı geçemedi.
- Uyarılmasına karşın aynı hatayı yaptı.
- Zengin olmasına rağmen hiç mutlu değil.