Türkçe Dilbilgisi › Bağlaçlar
Karşıtlık Bağlaçları (oysaki / hâlbuki / meğer / mademki / ne var ki / neyse ki)
Seviye B2Bağlaçlar
Cümleyi bağlayan karşıtlık ve şaşırma sözleri: oysa kimse gelmedi, meğer tatilmiş, neyse ki yetiştim.
Bu bağlaçlar cümlenin başında durur ve önceki cümleyle KARŞITLIK ya da ŞAŞIRMA ilişkisi kurar.
«oysa/oysaki» beklenenle gerçek arasındaki çelişkiyi vurgular: «Herkes geleceğini söyledi, oysa kimse gelmedi.»
«hâlbuki» oysa ile eş anlamlıdır, biraz daha yazınsaldır: «Sınavı geçemedim, hâlbuki çok çalışmıştım.»
«meğer» sonradan öğrenilen, şaşırtıcı bir gerçeği bildirir; genellikle «-mIş» (miş'li geçmiş) ile birlikte kullanılır: «Meğer o gün tatilmiş, boşuna gitmişim.»
«mademki» bir öncülü kabul edip ondan sonuç çıkarır; karşıtlık değil SEBEP-SONUÇ bağlar: «Mademki gelmeyeceksin, ben de kalmayayım.»
«ne var ki» bir duruma eklenen bir çekince ya da sınırlama bildirir: «Plan güzeldi, ne var ki bütçe yetmedi.»
«neyse ki» olumsuz olabilecek bir durumun olumluya döndüğünü, bir RAHATLAMA anlatır: «Otobüsü kaçırdım, neyse ki bir sonraki hemen geldi.»
Bu bağlaçların çoğu cümle başında durur ve genellikle virgülle ayrılır.
«oysa», «hâlbuki» ve «ne var ki» birbirinin yerine sık kullanılır; aralarındaki ince fark üsluptur.
Bu bağlaçlar B1'de öğrendiğiniz «ama, fakat, ancak» gibi basit karşıtlık bağlaçlarından daha güçlü, daha yazınsal bir vurgu taşır.
Örnekler
- Herkes geleceğini söyledi, oysa kimse gelmedi.
- Sınavı geçemedim, hâlbuki çok çalışmıştım.
- Meğer o gün tatilmiş, boşuna gitmişim.
- Mademki gelmeyeceksin, ben de kalmayayım.
- Otobüsü kaçırdım, neyse ki bir sonraki hemen geldi.