Türkçe Dilbilgisi › Fiil Çekimi
Gelecek Zaman (-(y)AcAk)
Seviye A2Fiil Çekimi
Henüz olmamış, ileride olacak eylemleri anlatan zaman; plan, söz ve tahmin bildirir.
Gelecek zaman, konuşma anından sonra olacak eylemleri anlatır: «Yarın sinemaya gideceğim.», «Hafta sonu dinleneceğiz.»
Eki «-acak, -ecek» biçimindedir ve büyük ünlü uyumuna uyar: kalın ünlülü fiillerde -acak (bakacak, alacak), ince ünlülü fiillerde -ecek (gelecek, bilecek).
Fiil ünlüyle bitiyorsa araya «y» kaynaştırma harfi girer: bekle - bekleyecek, oku - okuyacak, başla - başlayacak, uyu - uyuyacak.
Ekten sonra kişi ekleri gelir: geleceğim, geleceksin, gelecek, geleceğiz, geleceksiniz, gelecekler.
Dikkat: birinci tekil ve birinci çoğul kişide ekin sonundaki «k» iki ünlü arasında kaldığı için yumuşar ve «ğ» olur: gelecek + im → geleceğim, gelecek + iz → geleceğiz. Diğer kişilerde «k» olduğu gibi kalır.
Olumsuz biçimde fiile önce «-ma, -me» eki gelir; olumsuzluk eki ünlüyle bittiği için araya «y» girer: gelmeyeceğim, bakmayacak, okumayacağız.
Soru biçiminde «mı, mi, mu, mü» ayrı yazılır ve kişi eki soru edatına gelir: «Gelecek misin?», «Yarın çalışacak mıyız?»
Günlük konuşmada «geleceğim» yerine «gelicem», «yapacağım» yerine «yapıcam» duyulur. Bunlar yalnızca söyleyişte olur; yazarken her zaman tam biçim kullanılır.
Bu zaman şu sözlerle sık kullanılır: yarın, birazdan, sonra, ileride, gelecek hafta, gelecek yıl, ertesi gün.
Kesinleşmiş bir program şimdiki zamanla da anlatılabilir: «Yarın saat üçte doktora gidiyorum.» Anlam aynıdır, ama gelecek zaman ekiyle kurulan cümle daha nettir.
Örnekler
- Yarın arkadaşımla sinemaya gideceğiz.
- Bu akşam ders çalışacağım.
- Sen bu kitabı okuyacak mısın?
- Ben bu akşam dışarı çıkmayacağım.
- Hava durumuna bakılırsa yarın yağmur yağacak.