Türkçe Dilbilgisi › Cümle Yapısı
Gelecek Zaman İsim Cümlesi (ol- + -(y)AcAk)
Seviye A2Cümle Yapısı
İsim cümlelerini geleceğe taşıyan «ol-» fiili: doktor olacağım, hava güzel olacak.
İsim cümlelerinin şimdiki biçimini («Ben öğrenciyim.») ve geçmiş biçimini («Ben öğrenciydim.») biliyorsunuz. Gelecek için isme doğrudan bir ek gelmez; «ol-» fiili kullanılır: «Ben öğretmen olacağım.»
Yapı şudur: isim ya da sıfat + ol- + «-acak, -ecek» + kişi eki. Doktor olacağım, mutlu olacaksın, hazır olacak, komşu olacağız.
«ol-» burada «bir duruma gelmek, dönüşmek» anlamı taşır. «Öğrenciyim» şu andaki durumu, «öğrenci olacağım» ise bir değişimi anlatır.
Olumsuz biçim «ol-» fiilinin olumsuzuyla kurulur: «Ben doktor olmayacağım.», «Yarın hava güzel olmayacak.» İsim cümlelerinin olumsuzunda kullanılan «değil» burada kullanılmaz.
Soru biçiminde «mı, mi, mu, mü» ayrı yazılır: «Yarın evde olacak mısın?», «Toplantı uzun olacak mı?»
«var» ve «yok» cümleleri de bu yolla geleceğe taşınır: «var» yerine «olacak», «yok» yerine «olmayacak» gelir. «Yarın dersimiz olacak.», «Yarın dersimiz olmayacak.»
Hava, durum ve yaş anlatan cümlelerde çok kullanılır: «Yarın hava çok sıcak olacak.», «Gelecek yıl otuz yaşında olacağım.»
Meslek ve hedef anlatırken de bu yapı kullanılır. «Ne olacaksın?» sorusunun cevabı budur: «Mühendis olacağım.»
Zaman sözleriyle birlikte kullanılır: yarın, gelecek hafta, gelecek yıl, ileride, birkaç yıl sonra.
Örnekler
- Ben ileride doktor olacağım.
- Yarın hava çok sıcak olacak.
- Bu akşam evde olacak mısın?
- Gelecek hafta sınavımız olacak.
- Yarın saat üçte ders olmayacak.