Türkçe Dilbilgisi › Yapım Ekleri
Aitlik Eki ve İlgi Zamiri (-ki)
Seviye A1Yapım Ekleri
Aitlik bildiren "-ki" eki, isimlerin yerine geçerek ilgi zamiri yapabilir veya zaman ve yer bildirerek sıfat türetebilir.
Türkçede "-ki" eki iki temel işlevde kullanılır: İlgi zamiri olarak bir ismin yerini tutmak ve aitlik eki/sıfat yapan ek olarak bir varlığın zamanını veya yerini belirtmek. İlgi zamiri olan "-ki", iyelik eki veya ilgi ekinden sonra gelerek daha önce bahsedilen bir ismin tekrar yazılmasını önler. Örneğin "Benim arabam kırmızı, seninki ne renk?" cümlesinde "seninki" kelimesi "senin araban" anlamına gelir ve ismi tekrarlamadan sahiplik bildirir. Bu kullanımda "benimki, seninki, onunki, bizimki, sizinki, onlarınki" gibi yapılar sıklıkla tercih edilir.
Sıfat yapan "-ki" eki ise genellikle bulunma durum eki "-da / -de" veya zaman bildiren kelimelerden sonra gelir. Bir ismin nerede veya ne zaman olduğunu göstererek onu tanımlar. Örneğin "Masadaki kitap" dediğimizde kitabın yerini, "Yarınki toplantı" dediğimizde ise toplantının zamanını belirtmiş oluruz. "-ki" eki genel olarak ünlü uyumlarına girmeden sabit kalır; ancak "dünkü" ve "günkü" gibi birkaç zaman kelimesinde "-kü" şeklini alabilir.
Örnekler
- Masadaki telefon kimin?
- Sokaktaki çocuklar oyun oynuyor.
- Yarınki ders saat dokuzda.
- Dünkü film çok güzeldi.
- Sizin arabanız var, peki onlarınki nerede?