Türkçe Dilbilgisi › İsim Çekim Ekleri
Uzaklaşma Durumu (-DAn)
Seviye A1İsim Çekim Ekleri
Uzaklaşma durumu, bir hareketin başladığı yeri, çıkış noktasını veya kaynağını gösterir.
Uzaklaşma durumu, bir hareketin nereden başladığını, bir kişinin veya nesnenin nereden geldiğini ya da bir şeyin kaynağını göstermek için kullanılır. Türkçede uzaklaşma durumu -dan, -den, -tan ve -ten ekleriyle yapılır.
Ekin biçimi, kelimenin son sesine göre değişir. Kalın ünlülü kelimeler -dan veya -tan, ince ünlülü kelimeler ise -den veya -ten ekini alır. Kelimenin son harfi sert ünsüz (ç, f, h, k, p, s, ş, t) ise -tan veya -ten kullanılır. Örneğin evden, okuldan, parktan, ağaçtan, işten.
Kelime ünlüyle bitiyorsa uzaklaşma eki doğrudan eklenir. Örneğin arabadan, odadan, masadan, köyden.
Uzaklaşma durumu en çok çıkmak, gelmek, dönmek, ayrılmak, kaçmak ve inmek gibi fiillerle kullanılır. Örneğin Okuldan çıkıyorum., İşten geliyorum., Otobüsten iniyoruz.
Bu ek yalnızca bir yerden ayrılmayı göstermez. Bir şeyin kaynağını, yapıldığı malzemeyi veya nedenini de gösterebilir. Örneğin Dedemden bir hediye geldi., Sahilde kumdan kale yaptık., Soğuktan üşüyorum.
Bazı fiiller anlam gereği uzaklaşma durumu ister. Örneğin korkmak, nefret etmek, şüphelenmek ve vazgeçmek fiilleriyle uzaklaşma eki kullanılır. Köpekten korkuyorum., Bu fikirden vazgeçtim.
Uzaklaşma durumu, “Nereden?”, “Kimden?” ve “Neyden?” sorularının cevabını verir. Bir cümlede bu sorular sorulabiliyorsa genellikle uzaklaşma durumu kullanılır.
Örnekler
- Otobüsten iniyorum.
- Geçen hafta tatilden döndük.
- Marketten ekmek aldım.
- Dedem köye taştan bir ev yaptı.
- Karanlıktan korkuyorum.