Türkçe Dilbilgisi › Soru Yapıları
Soru Kelimeleri
Seviye A1Soru Yapıları
Bilgi sormak için kullanılan soru kelimeleri: nerede, nereye, nereden, ne zaman, nasıl, neden (niçin, niye), hangi, kaç.
Türkçede soru iki yolla sorulur. Birincisi «mı, mi, mu, mü» soru edatıdır ve cevabı evet ya da hayırdır: «Geliyor musun?» İkincisi soru kelimeleridir; bunlar bilgi ister, cevabı evet-hayır değildir: «Nereye gidiyorsun?» — «Okula.»
«Ne zaman?» zamanı sorar: «Ne zaman geliyorsun?» — «Yarın.» Saat sorulacaksa «saat kaçta» kullanılır: «Film saat kaçta başlıyor?» — «Sekizde.»
«Nasıl?» durumu, biçimi ve aracı sorar: «Nasılsınız?» — «İyiyim.», «İstanbul'a nasıl gidiyorsunuz?» — «Otobüsle.» Bir ismin niteliği sorulacaksa «nasıl bir» kalıbı kullanılır: «Nasıl bir ev arıyorsunuz?»
«Neden?» sebebi sorar. «Niçin?» ve günlük konuşmadaki «niye?» de aynı anlamdadır: «Neden gelmedin?» — «Çünkü hastayım.»
«Hangi?» birden çok seçenek arasından seçimi sorar ve her zaman bir ismin önünde durur: «Hangi otobüs merkeze gidiyor?», «Hangi kitabı okuyorsun?» İsim olmadan tek başına kullanılırsa «hangisi» olur: «Hangisi senin?»
«Kaç?» sayıyı sorar ve kendisinden sonra gelen isim çoğul eki almaz: «Sınıfta kaç öğrenci var?» denir, «kaç öğrenciler» denmez. Yakın biçimleri de vardır: sıra için «kaçıncı» («Kaçıncı katta oturuyorsun?»), sayılamayan şeylerin miktarı için «ne kadar» («Ne kadar şeker koyayım?»), saat için «kaçta» («Saat kaçta?»).
«Nerede?» yeri sorar. Cevabı bulunma durumu ekini alır: «Kitabım nerede?» — «Masada.», «Nerede oturuyorsunuz?» — «Ankara'da oturuyorum.»
«Nereye?» yönü, gidilen yeri sorar. Cevabı yönelme durumu ekini alır: «Nereye gidiyorsun?» — «Okula.», «Bu otobüs nereye gidiyor?» — «Taksim'e.»
«Nereden?» çıkılan yeri sorar. Cevabı uzaklaşma durumu ekini alır: «Nereden geliyorsun?» — «İşten.», «Nerelisiniz?» sorusu da bu aileden gelir.
Bu üç kelime birbirine çok benzer, farkı sondaki ektir: nere+de (yer), nere+ye (yön), nere+den (çıkış). Cevap da her zaman aynı eki taşır. (Detaylı açıklama için 8., 14., 15. konulara bakınız.)
Cümlede soru kelimesi varsa ayrıca «mı, mi, mu, mü» kullanılmaz. «Nerede oturuyorsun?» denir; «nerede oturuyor musun?» denmez.
Örnekler
- Kitabım nerede?
- Yarın nereye gidiyorsunuz?
- Saat kaçta uyuyorsun?
- Ders ne zaman başlıyor?
- Neden gelmedin?
- Hangi otobüs merkeze gidiyor?