Türkçe Dilbilgisi › İsim Tamlamaları
İsim Tamlamaları (-(n)In … -(s)I)
Seviye A1İsim Tamlamaları
İsim tamlamaları, iki ismi birbirine bağlayarak aitlik veya tür ilişkisi kurar.
Türkçede iki veya daha fazla ismin aitlik, sahiplik veya bir tür ilişkisi kurarak birlikte kullanılmasına isim tamlaması denir. İsim tamlamaları temel olarak iki gruba ayrılır: Belirtili isim tamlaması ve belirtisiz isim tamlaması. Belirtili isim tamlamasında tamlayan (birinci isim) ilgi eki "-ın/-in/-un/-ün/-nın/-nin/-nun/-nün", tamlanan (ikinci isim) ise iyelik eki "-ı/-i/-u/-ü, -sı/-si/-su/-sü" alır. Bu yapı belirli bir kişiye veya nesneye ait olan durumları gösterir. Örneğin "Ali'nin evi" ya da "okulun kapısı" tamlamalarında birinci isim ilgi eki, ikinci isim ise iyelik eki alarak sahiplik ilişkisini net bir biçimde kurar.
Belirtisiz isim tamlamasında ise birinci isim (tamlayan) hiçbir ek almazken yalnızca ikinci isim (tamlanan) iyelik eki "-(s)I" alır. Bu yapı genel tür, cins, nesne adı, yer ismi veya meslek unvanı bildirirken kullanılır. Örneğin "Türkçe öğretmeni", "otobüs durağı", "okul çantası" ve "cep telefonu" gibi kalıplar belirtisiz isim tamlamasına örnektir. Tamlamalara başka bir durum eki eklemek istediğimizde (örneğin bulunma, yönelme veya ayrılma eki) iyelik ekinden sonra kaynaştırma harfi olarak "n" getirilir ve ek "ev-i-n-de" veya "masa-sı-n-da" şeklinde bağlanır.
Örnekler
- Çocuğun oyuncağı kırıldı.
- Annemin telefonu çalıyor.
- Okul kapısı kapalı.
- Otobüs durağı kalabalık.
- Kahve fincanı masada.